Nocek Natterera

Nocek Natterera Myotis nattereri (Kuhl, 1817)

Przynależność systematyczna

Gromada: Ssaki Mammalia

Rząd: Nietoperze Chiroptera

Podrząd: Microchiroptera

Rodzina: Mroczkowate Vespertilionidae

Morfologia

Nietoperz średniej wielkości (długość przedramienia 35-44 mm). Pysk smukły i bardzo jasny, cielisty. Uszy długie na końcach charakterystycznie wywinięte na zewnątrz. Koziołek tragus sztyletowatego kształtu bardzo długi, sięgający ponad 1/2 długości ucha. Futro na brzuchu białe a na grzbiecie jasnobrązowe lub szare (osobniki młodociane). Granica pomiędzy zabarwieniem brzucha i grzbietu bardzo wyraźna. Za uszami wyraźne rozjaśnienia. Błona lotna szeroka, jasna. Ostroga pozbawiona płatka jest esowato wygięta i sięga poza połowę błony ogonowej. Od końca ostrogi do ogona ciągną się bardzo charakterystyczne dwa rzędy sztywnych, haczykowato wygiętych włosków.

Biologia gatunku

Nocek Natterera zasiedla głównie lasy, ale występuje również w mozaice terenu (parki, doliny rzeczne porośnięte drzewami, itp). Na łowy wylatuje późno, najczęściej godzinę po zachodzie słońca i żeruje z przerwami przez całą noc. Poluje głównie na owady zbierając je często z powierzchni roślin. Doskonale porusza się wśród gęstej roślinności. Potrafi wyciągać pająki z pajęczyny błoną ogonową pozostawiając jedynie dziurę w pajęczynie. U odławianych osobników często widuje się resztki pajęczej sieci na rzędzie haczykowatych włosków znajdujących się na skraju błony ogonowej. Najchętniej poluje nad leśnymi drogami, na skraju lasu, w parkach oraz zadrzewionych brzegach rzek i zbiorników wodnych. Niechętnie wylatuje na otwarte przestrzenie. Na dzienne kryjówki oraz kolonie rozrodcze najchętniej wybiera skrzynki lęgowe dla ptaków i nietoperzy oraz dziuple drzew. Samice około kwietnia/maja zaczynają formować niezbyt liczne (kilkanaście-kilkadziesiąt osobników) kolonie rozrodcze. Samica rodzi jedno młode, które karmi w kryjówce wylatując na łowy samotnie. Gody, tzw. rojenie, rozpoczyna w październiku najczęściej w miejscu hibernacji. Intensywne rojenie odbywa się w październiku lecz kopulacje obserwowano z różną częstotliwością i przerwami przez całą zimę. Hibernuje w jaskiniach, sztolniach, fortyfikacjach, piwnicach, ziemiankach, studniach jak również w szczelinach mostów i w miejskich kanalizacjach. Nocek Natterera jest gatunkiem osiadłym.

Występowanie, zagrożenia, ochrona

Nocek Natterera występuje na terenie całego kraju. Jest jednym z pospolitszych nietoperzy. Krajowa populacja wydaje się być stabilna. Na całym niżu jest najliczniej notowanym gatunkiem na zimowiskach.

Na tle innych gatunków jest nietoperzem mniej zagrożonym. Wynika to z jego plastyczności zarówno w okresie letnim (oportunizm pokarmowy) jak i zimowym (różnorodność kryjówek i wciskanie się w głębokie szczeliny). Zagrożeniem może być zmniejszająca się ilość naturalnych kryjówek letnich (dziuplastych drzew) i dewastacja zimowisk. Deficyt dziuplastych drzew można rekompensować specjalnie skonstruowanymi skrzynkami dla nietoperzy typu Issel, Stratmann z których nocek ten bardzo chętnie korzysta.

Status ochronny gatunku:

Prawo międzynarodowe

Konwencja Berneńska – Załącznik II

Konwencja Bońska – Załącznik II

Dyrektywa Siedliskowa – Załącznik IV

EUROBATS – Załącznik I

Prawo krajowe

ochrona gatunkowa w Polsce – ochrona ścisła

ochrona strefowa – zimowiska, w których w ciągu 3 kolejnych lat, choć raz stwierdzono ponad 200 nietoperzy

strefa ochrony całorocznej – pomieszczenia i kryjówki zajmowane przez nietoperze